Motorun çalışma sıcaklığını belirleyen küçük bir parça var: termostat. Arızalandığında ya motor ısınmaz ya da hararet yapar. Yeni parça alırken karşınıza mekanik, elektronik ve kısıtlamalı (kıstırmalı) tipler çıkar. Aşağıda termostat çeşitleri nasıl çalışır sorusunu adım adım açıyor, hangi motorda hangisinin mantıklı olduğunu karşılaştırıyoruz.
Görevi tek cümleyle: soğutma suyunun radyatöre gidip gitmeyeceğine karar vermek.
Yani termostat sadece "hararet önleyici" değil. Aynı zamanda verim parçasıdır.
İçinde ısıyla genleşen bir parafin kapsül bulunur. Su ısınır, mum genleşir, pistonu iter, valf açılır. Soğuyunca mum büzülür ve yay valfi kapatır. Elektrik yok, sensör yok, kablo yok.
Temeli yine mumlu kapsüldür. Farkı, kapsülün içine yerleştirilmiş bir ısıtıcı rezistans. Motor kontrol ünitesi rezistansa akım verir, mum suyun sıcaklığından bağımsız olarak ısınır ve valf erken açılır.
Termostat, plastik veya alüminyum bir yuvanın içine kalıcı olarak monte edilmiştir. Bazı modellerde sıcaklık sensörü ve hortum ağızları da aynı parçadadır.
İki valfli yapıdadır. Ana valf radyatör hattını açarken ikinci valf baypas hattını kısar. Böylece su tamamen radyatöre yönlenir, sıcaklık dalgalanması azalır.
Üretici değerinden sapmayın. "Daha serin çalışsın" diye 92 yerine 82 takmak motoru soğuk çalıştırır. Sonuç: yağ sulanması, kurum, yüksek tüketim, kalorifer zayıflığı.
Pirinç/paslanmaz gövde, düzgün yay ve orijinal kesitte O-ring arayın. Conta ayrı satılıyorsa mutlaka yeniyle takın. Eski contayı tekrar kullanmak en yaygın sızıntı sebebidir.
| Kriter | Mekanik | Elektronik | Kıstırmalı |
|---|---|---|---|
| Tepki kaynağı | Su sıcaklığı | Su sıcaklığı + ECU | Su sıcaklığı |
| Sıcaklık kararlılığı | Orta | Yüksek | Yüksek |
| Maliyet | Düşük | Yüksek | Orta |
| Arıza noktası | Az | Fazla (elektrik) | Orta |
| Uygun kullanım | Eski/atmosferik motor | Modern haritalı motor | Turbo, ağır kullanım |